Antep Fıstığı Aşısı

Geçen yıl yapılmış, tutmuş ve filizlenmiş antep fıstığı aşılarından bir tanesi.

Bugün de antep fıstığı aşısı yapıldı. Antep fıstığı aşısı melengeç üzerine yapılıyor. Bizim buralarda melengece "mineç" denilir. Üzüm salkımına benzeyen bir dalları üzerindeki meyvelerine de "çetimek" denilir. Yumuşak olanları yenilir. Çetimek ilk önce yeşil renkte olur, sonra yavaş yavaş kırmızımtırak bir renk alır ve en son gök renk alır ve olgunlaşır. Sağolsunlar kuşların taşıdığı çetimeklerden çıkmış bir çok melengeç var tarla kenarlarında. Bize de onlara antep fıstığı aşılamak düşüyor...



Antep fıstığı ağacından aşı kalemi alınıyor ve üzerinden henüz uyanmayan gözler olan kabuk yukarıdaki gibi kesilip kaldırılarak alınıyor.



Melengeç (mineç) gövdesi üzerinde "T" şeklinde yapılan bir çizik yapılarak, kabuklar yukarıda görüldüğü şekilde kaldırılır.



Aşı kaleminden alınan kabuk anaç üzerine yerleştirilir.



Anaca yerleşitirilen kabuk üzerindeki göz açıkta kalacak şekilde diğer kısımlar sıkıca sarılır ve aşı tamamlanır.
.
.

Milas Halısı

Dedim ki; "ne zaman vakit bulup da dokuyacaksın bu halıyı, boş ver, boşuna çözme, bi de bu sıkıntı olmasın arada..." Ama yine de çözüldü bu halı. küçük bir halı olacak bu. Ara ara dokunuyor ve sanırım bitebilecek :)

Görüldüğü üzere halı tezgahı böyle bişey işte. Eskiden ağaçtan olurdu ve adı ise "ıstar" idi. Zamanla onlar da demirden yapılmaya başlandılar, adı da "halı tezgahı" na dönüştü.

Eskiden buralarda kızlara verilecek çeyizlerin içinde halı çok önemli bir yer tutardı. Halı ne kadar çoksa, çeyiz de o kadar ağır demekti. Artık eskisi kadar halı dokunmuyor. Dokunmuyor çünkü astarı yüzünden pahalı. El emeği göz nuru dökülen halı satıldığında, malzemesinin parası çıkarılıp, geriye kalan para dokunduğu gün sayısına bölündüğünde, ortaya o kadar komik bir rakam çıkıyor ki, haliyle insanın da içinden halı dokumak gelmiyor.

Neden olay bu noktaya geldi buna iyi bakmak lazım. Bu saatten sonra durum düzeltilebilir mi, o da başka bir soru tabi. Bundan 20-25 yıl kadar önce Bodrum'da turizmin kendini hissettirmeye başladığı yıllarda, buralardaki halı tüccarları, tabiri caizse petrol şeyhleri gibiydiler :) Halı işi çok popülerdi. Ama bu popülerlik denetimsiz ve başı bozuk bir düzeni de yanında getirdi, vs. vs.
Daha fazla uzatmayayım, zaten bunu irdelemek de, düzeltmek de bana düşmez sanırım... Milas halısı hakkında daha geniş bilgi için tıklayınız.

Bu arada son bişey; Adı her ne kadar Milas halısı olarak geçse de, Bodrum'un beldesi olan Karaova (Mumcular) bu halının merkezidir.
.
.

Zeytin Aşısı

Zeytin aşısı zamanı geldi ve bugün babamla Erdal aşı yaptılar. Aşılanacak olan çeşide ait sağlıklı bir dal (yukarıda görüldüğü gibi bir aşı kalemi) alınıyor ve bu kalem üzerinden, üzerinde göz olan kabuk parçası çıkarılıyor. Yukarıdaki kalemde kabuklu yerde ok işaretiyle gösterilen gözlerin olduğu kabuk yukarıda gösterildiği şekliyle çıkarılır. Mesela yukarıda çıkarılan kabukta 3 göz mevcut. Bu göz sayısı 5 de olabilir. Yine yukarıda, kabuğun çıkarıldığı yerde ok işaretleriyle gösterilen hafif şişkin yerler gözlerin yerleridir.



Aşı yapılacak dal üzerinde, çıkarılan göze göre ölçü alınır. T şeklinde bir çizik yapılarak, çizik yapılan bu kabuk, üzerinde göz bulunan aşı kaleminden alınan kabuk yerleştirilecek şekilde kaldırılır.



Kabuk yukarıda görüldüğü şekilde kaldırılır ve aşı kaleminden alınan üzerinde göz bulunan kabuk buraya yerleştirilir.

Aşı yapılacak dalın nerden kesileceğine de dikkat edilmelidir. Yukarıda görüldüğü üzere, dal aşı yapılacak yerin hemen üzerinden kesilmemiştir. Bu bölümdeki delice gözleri patlayarak aşı gözünden çıkan sürgünü yağmur, günes, rüzgar vs. gibi dış etkenlerden korur. Aşıdan çıkan filiz kendini koruyabilecek duruma geldiğinde buradaki delice filizleri kırılıp atılır. Hatta dalın o kısmı kesilse daha iyi olur.



Üzerinde göz olan kabuk yerine yerleştirildikten sonra aşı yerinin üzeri (açıkta kalmayacak şekilde) sıkıca kapatılır. Bu işlem rafya ile veya özel aşı bağları ile yapılabilir. Ama bu işlem taze dut dalı filizlerinden soyulmuş kabuklarla da yapılabilir. Biz öyle yaptık. Bu eski ve geleneksel bir yöntemdir. Babam, kabuklar kurudukça aşı yerini daha iyi sıktığını söylüyor.

Zeytinin bir kaç aşılanma yöntemi vardır. Biz bu yöntemi uyguluyoruz.

Gelelim işin en önemli kısmına : Eve gelindikten sonra takvim üzerine bugün aşı yapıldığı ve 15 gün sonra aşı bağlarının alınacağı notu düşüldü. Süre 15 gün. Bu süre zarfında oraya konulan kabuk ana dalla iyice emişmiş ve oranın bir parçası haline gelmiş oluyor. Aşı bağı açıldıktan sonra konulan kabuğun üzerine denk gelen T şekilinde açılmış olan anaçtaki kabuklar da kesilip atılıyor. Ve herşey yolunda giderse, oraya yerleştirilmiş olan kabuktan istediğimiz çeşide ait filizler çıkıyor. Yaptığımız aşıların ileriki safhalarından da burada bahsedeceğim.

.

İncir Aşısı

İncirler genellikle çelikle çoğaltıldığı için, aşılanmalarına gerek yoktur. Ancak çekirdekten incir fidanı yetiştirildiği hallerde veya büyük ağaçlarda çeşit değiştirmek gerektiğinde aşı kullanılır. En çok kullanılan aşı şekilleri ise yarma aşı ve çoban aşısı şeklinde kalem aşıları ile göz aşısı ve kaplama aşı şeklindeki kabuk aşılarıdır. Fidanlıklarda göz aşısı kullanılır. Genç ağaçların aşılanmasında, 1-3 yaşındaki dallara göz aşısı, 4-5 yaşındaki kalın dallara kaplama aşı yapılır. Yaşlı ağaçlarda ise 8-10 cm kalınlığındaki dallar üzerinden budanarak gençleştirme yapıldığı zaman, derhal yarma aşı veya çoban aşısı yapılır veya ertesi sene yeni sürmüş bir senelik sürgünlere göz aşısı uygulanır. Yaşlı ağaçlarda en iyi sonuç ağaçlara su yürümeden önce yapılan yarma ve kakma aşılarla elde edilir.

Kaynak : Erbeyli İncir Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü


Aşı materyali almak için seçilen bir çeşitten aşı kalemi alınır ve kalem üzerinden yukarıda gösterildiği şekilde, üzerinde göz bulunan kabuk kesip kaldırılarak alınır.



Aşı yapılacak dal üzerinde "T" şeklinde bir kesik oluşturularak, üzerinde göz bulunan kabuk yerleştirilecek şekilde bu kabuk kaldırılır.



Aşı yapılacak dal üzerinde "T" şeklinde kesik yapılarak kaldırılan kabuğun altına, üzerinde göz bulunan kabuk düzgün bir şekilde yerleştirilir.



Yukarıda da görüldüğü gibi, aşı kaleminden alınan, üzerinde göz bulunan kabuk, aşı yapılacak dal üzerindeki yerine düzgün bir şekilde yerleştirilir ve üzeri rafya ile sıkı bir şekilde kapatılır. Sadece göz dışarıda kalacak şekilde rafya ile sıkı sıkıya kapatılmış aşı yeri en baştaki fotoğrafta görülmektedir.



Aşılama işlemi tamamlandıktan sonra, dallar aşı yapılan yerin biraz üzerinden kesilirler.

İncir bahçesindeki incirlerin fidanlarının hepsi 12 yıl önce Erbeyli İncir Araştırma Enstitüsünden alınarak dikilmişlerdi. Bu ağaçlardan birinin çeşidini değiştirmek istedik. En başta da belirtildiği üzere, incir aşısı için değişik yöntemler mevcuttur. Daha önceleri gerekli olduğu zamanlarda (asma aşısından da gelen tecrübeyle) incirlere de yarma aşı yapıyorduk ama birkaç yıldan beri Erdal'ın tercihi bu aşıdan yana. Yapılan bu aşıların ileriki safhalarından da burada bahsedeceğim.

Not : Bu yazı ve fotoğraflar bugün yayımlanmış olmakla birlikte, aşağıdaki aşının yapıldığı tarih bu ayın 21 'idir. .
.

Bağda (İlk) Yeşil Budama

Bağda asma filizlerinin büyümelerini takip etmek için zaman zaman aynı asmanın fotoğraflarını çekmek istediğimi yazmış ve daha önce bu asmanın iki fotoğrafını çekip buraya koymuştum. Yani, bağın en meşhur asması olma yolunda ilerliyor :)

Filizler ilk tel hizasına ulaştılar. Kendi tutunma organları (sülükleri) vasıtasıyla tutunabiliyorlar ama henüz tutunmuş değiller. Filizlerin doğru yönlerde büyümesi ve rüzgarın zarar vermemesi için tele bağlanıyorlar. Aynen yukarıda görüldüğü gibi...

Bu arada ilk yeşil budama da yapılıyor. Çok hafif bir yeşil budama bu. Gövdeden çıkmış sürgünler, varsa daha başka istenmeyen yer ve yönde çıkmış sürgünler, zayıf işe yaramaz sürgünler koparılıyorlar. Bir sürgün üzerinde çok fazla sayıda salkım varsa onlardan birisi koparılılabiliyor ama asıl salkım seyreltme zamanı daha sonra. Dediğim gibi, bu çok hafif bir yeşil budama. Bir nevi hafif bir makyaj :)


.
.